LEM Historische encyclopedie Venlo

Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

beacon
 
 
Inventaris
Records 1 t/m 100
Records 101 t/m 200
Records 201 t/m 300
Joodse gemeenschap
LEM Historische encyclopedie Venlo
Joodse gemeenschap
Term:
Joodse gemeenschap
Beschrijving 1:
Al in de vroege middeleeuwen woonden er joden in Venlo, waarvan de naam Jodenstraat nu nog getuigd. De Jodenstraat wordt in 1364 in het oudste charter van het armbestuur voor het eerst genoemd. De joodse gemeenschap in Venlo was echter nooit groot en van 1556 tot 1815 woonden er misschien helemaal geen joden in de stad. De overheid (het Gelderse hof) had namelijk in 1556 besloten dat er geen joden in het hertogdom Gelre mochten wonen. Dat verbod werd in 1570 nog eens bekrachtigd met een door Alva uitgevaardigd plakkaat. Aan de belemmeringen voor de vestiging van joden in Staats-Opper-Gelre en dus in Venlo, kwam met de komst van de Fransen in 1794 een eind. Zij hadden in hun grondwet de vrijheid van godsdienst opgenomen en die gold uiteraard ook voor de joden. De eerste joden die zich daarop in de stad vestigden waren Simon Schwartz en Theodor Wolff-Kaufmann met hun families. Deze Duitse joden kwamen in 1815 naar Venlo. Twee jaar later volgde de familie Wiener. Daarna groeide de joodse gemeenschap snel. Rond 1850 telde ze een kleine honderd leden. Voldoende draagvlak voor een eigen synagoge. Die kwam er in 1865 aan het Maasschriksel. Vanaf 1865 tot ongeveer 1900 was het ledental van de joodse gemeenschap tamelijk stabiel. Daarna liep het langzaam terug, waardoor er in de jaren twintig geen leraar en kerkmeester kon worden aangetrokken. In de jaren dertig veranderde dat als gevolg van de tragische gebeurtenissen in Duitsland. Steeds meer Duitse joden vestigden zich in Venlo. Terwijl er in 1930 nog maar 82 joden in de stad woonden, waren dat er in 1939 248.
Beschrijving 2:
Gevolg van de komst van de vluchtelingen was dat de Venlose joodse gemeenschap opbloeide. Een nieuwe kerkmeester werd aangesteld, een gezelligheidsvereniging werd opgericht en er werd een maandblad uitgegeven. Een heel bijzonder initiatief was de oprichting van het Venloos Comité voor Joodse Vluchtelingen in 1933. Dat hielp niet alleen bij de vestiging in Venlo, maar zorgde er ook voor dat mensen elders terechtkonden. Venlo werd een plaats van eerste opvang voor de vaak berooide vluchtelingen. Nadat ze van voedsel en kleding waren voorzien, werden ze verder het land in geholpen. Dat werd steeds moeilijker, omdat de Nederlandse regering naarmate de stroom vluchtelingen groeide meer beperkingen voor hen invoerde. Desondanks wist het comité vele honderden joden te helpen. Nadat de Tweede Wereldoorlog was uitgebroken nam het ledental van de joodse gemeenschap in Venlo weer snel af. Velen vluchtten verder, zodat er in 1942 nog maar 124 joden in Venlo woonden. In dat jaar begon de bezetter met de deportatie. De joden die niet op tijd wisten onder te duiken, werden in drie groepen afgevoerd naar concentratiekampen. In totaal ging het daarbij om 79 mensen. Daarvan kwamen er maar 15 terug. Van de 45 joden die hadden weten onder te duiken, overleefden er 41 de oorlog. De Venlose joodse gemeenschap bestond na de oorlog dus nog maar uit 56 mensen. Een aantal dat door vertrek naar de nieuwe joodse staat Israël snel verder terug liep. Al gauw was er dan ook geen sprake meer van een gemeenschap, waardoor bijvoorbeeld geen gebedsdiensten meer konden worden gehouden en besloten werd de in de oorlog verwoeste synagoge niet te herbouwen. De overblijvers moesten aansluiting zoeken bij andere joodse gemeenschappen in meestal ver weg gelegen plaatsen.
Bron:
Venloclopedie
Records 401 t/m 500
Records 501 t/m 600
Records 601 t/m 700
Records 701 t/m 800
Records 801 t/m 900
Records 901 t/m 1000
Records 1001 t/m 1024

Kenmerken

Categorie:
  • Zonder categorie