LEM Historische encyclopedie Venlo

Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

beacon
 
 
Inventaris
Basisonderwijs Blerick
LEM Historische encyclopedie Venlo
Basisonderwijs Blerick
Term:
Basisonderwijs Blerick
Beschrijving 1:
Het basisonderwijs (vroeger lager onderwijs) werd in Blerick vanaf het laatste kwart van de zestiende eeuw verzorgd door de koster. Dat was een uitvloeisel van het concilie van Trente, dat plaatsvond van 1545 tot 1563. De bisschoppen en kardinalen die het concilie bezochten, besloten tot een structurele aanpak van het onderwijs. Bij dat onderwijs moest de nadruk liggen op godsdienstonderricht. In de dorpen was de koster de aangewezen persoon om les te geven, want hij voldeed aan de gestelde eisen op het gebied van geloof, gedrag en kennis en nam veelal genoegen met een bescheiden salaris. Op veel plaatsen werd hij dan ook met die taak belast. De pastoor regelde in overleg met de overheid de benoeming. De eerste Blerickse koster-schoolmeester was Jan Berchmans, hij kreeg in 1573 zijn aanstelling. Het schoolgebouw, dat tevens dienst deed als kosterswoning en raadszaal, stond vlakbij de kerk, op de hoek van de Helling en de Antoniuslaan. Het accent in het onderwijs lag op het leren van de cathechismus en het zingen van kerkliedjes. Leesonderricht werd nauwelijks gegeven en rekenen en schrijven al helemaal niet. De combinatie koster-schoolmeester bleef tot 1747 in Blerick bestaan. Er werd vanaf gestapt omdat de koster altijd voorrang moest geven aan zijn werkzaamheden voor de kerk en daardoor vaak noodgedwongen het onderwijs verwaarloosde. De eerste die zich volledig met lesgeven mocht gaan bezighouden was Herman Wolters, die in 1748 met zijn werk begon. Hij kreeg meteen ook het alleenrecht op het geven van onderwijs in Blerick. In de buurtschappen rondom het dorp, zoals Boekend en Hout-Blerick, werd daar echter regelmatig aan getornd door lieden die zelf een schooltje begonnen. De school van Blerick vond nog steeds onderdak in hetzelfde gebouw.
Beschrijving 2:
Na de benoeming van Wolters kreeg het echter een opknapbeurt. Door de komst van de Fransen in 1794 veranderde er het een en ander aan het onderwijs. De geestelijkheid had niet langer zeggenschap over de benoeming van de onderwijzer; dat werd een een taak van de gemeentelijke overheid. Tijdens de lessen stond het godsdienstonderricht niet langer centraal, maar kreeg een plaats naast lezen, schrijven en rekenen. Dat bleef zo, ook na de terugtocht van de Fransen, toen de Nederlandse overheid van de Blerickse school een openbare school maakte. In 1827 moest het oude schoolgebouw plaatsmaken voor de aanleg van een weg, de huidige Antoniuslaan, die aansloot op de Napoleonsbaan die in de Franse tijd tot vlakbij de pastorie was aangelegd. Omdat er nog geen nieuw onderkomen was, gaf onderwijzer Willem Grubben les in zijn eigen huis. Die situatie bleef bestaan tot het nieuwe schoolgebouw op de kruising van Schoolsteeg en Dorpssteeg (later hoek Laurentiusstraat-Sint-Hubertusstraat) in 1830 gereed kwam. Als gevolg van de stijging van het aantal leerlingen (in 1844 telde de school er al 169 die allemaal bij elkaar in één ruimte zaten) werd het gebouw tussen 1873 en 1875 uitgebreid met twee lokalen. In 1883 kwamen er nog twee lokalen en twee speelplaatsen (waarvan één overdekte) bij. Van die overdekte speelplaats maakte men in 1894 het zesde lokaal. Desondanks kon het leerlingenaanbod niet worden verwerkt. In 1902 werd een verdieping op het gebouw gezet, zodat de school beschikte over negen lokalen. Logischerwijs was ook steeds het aantal onderwijzers uitgebreid. In 1903 breidde de school de onderwijsmogelijkheden uit door voorbereidingslessen op het voortgezet onderwijs te gaan verzorgen.
Beschrijving 3:
Vanaf 1897 beschikte Blerick overigens al over een tweede lagere school: de school van de Zusters. Het was geen openbare, maar een katholieke. Ze was uitsluitend bestemd voor meisjes en werd geleid door de Zusters van de Goddelijke Voorzienigheid. Deze waren in 1877 ook al een kleuterschool begonnen, die gemiddeld door zo'n 100 kinderen werd bezocht. De zusters startten bovendien in 1909 met een school voor de jongens die hun internaat bezochten. Daartoe zetten ze een gebouw neer aan de huidige Eerste Graaf van Loonstraat. Het aantal scholen nam de eerste helft van deze eeuw nog verder toe; allemaal kregen ze als gevolg het oplevende zelfbewustzijn van de katholieken een katholieke signatuur. Dat werd nog eens vergemakkelijkt doordat vanaf 1917 bijzondere en openbare scholen bij wet werden gelijkgesteld, waardoor naast het openbare nu ook het bijzonder lager onderwijs geld ter beschikking kreeg en de stichting van een bijzondere school geen geld meer kostte. Voor die tijd moesten katholieken voornamelijk zelf opdraaien voor de kosten van hun bijzondere scholen of voor plaatsing van hun kinderen op een bijzondere school. Zo kreeg de nieuwe Lambertus-parochie in 1928 en 1931 twee eigen scholen: de Aloysiusschool voor jongens (nu De Vijfsprong) en de Mariaschool voor meisjes (geleid door de Zusters van de Goddelijke Voorzienigheid). In 1929 kwam er ook een school in Hout-Blerick. Deze gemengde school kreeg de naam van Sint-Deodatus, die echter na korte tijd werd vervangen door Sint-Gregorius. Tegenwoordig heet de school in Hout-Blerick De Springbeek.
Beschrijving 4:
De oude openbare Blerickse school droeg de gemeente datzelfde jaar 1929 over aan het kerkbestuur van de Sint-Antonius van Paduaparochie. Ze heette voortaan Sint-Lambertusschool (later Titus Brandsmaschool). In de Boekend kreeg men pas veel later een eigen school. Tijdens het oorlogsjaar 1944 gaven enkele Blerickse leerkrachten les aan Boekendse kinderen en hun Blerickse leeftijdsgenootjes die nog niet naar het dorp terug konden keren. Dat gebeurde bij enkele mensen thuis. Na de oorlog, in 1946, vestigde de school zich in drie noodwoningen. Vier jaar later werd voor de inmiddels naar Don Bosco vernoemde school een echt gebouw neergezet. In de jaren daarna breidde Blerick zich razendsnel uit en kwamen overal in de nieuwe wijken scholen te staan. In 1993 telde Blerick (inclusief Boekend en Hout-Blerick) negen scholen, waaronder twee openbare.
Bron:
Blerickclopedie
Records 101 t/m 200
Records 201 t/m 300
Records 301 t/m 400
Records 401 t/m 500
Records 501 t/m 600
Records 601 t/m 700
Records 701 t/m 800
Records 801 t/m 900
Records 901 t/m 1000
Records 1001 t/m 1024

Kenmerken

Categorie:
  • Zonder categorie