Omhoog
Aanmelden
Login
Gemeentearchief Venlo
Skip Navigation LinksHome > Ik zoek > Archieven

Archieven

Zoeken in de archiefcatalogus

 450 Dekenaat Venlo en Parochie Sint Martinus Venlo 1298 - 2011
 
 
Zoek in deze inventaris
 
 
 
 
 
Inventaris
1 INLEIDING
1.2 Geschiedenis van de parochie en kerk van St. Martinus, 1298 - heden
1.2.1 De parochie
1.2.2 Kapittel?
1.2.3 De kerk
450 Dekenaat Venlo en Parochie Sint Martinus Venlo 1298 - 2011
1 INLEIDING
1.2 Geschiedenis van de parochie en kerk van St. Martinus, 1298 - heden
1.2.3 De kerk
Bij opgravingen in de door de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigde Sint-Martinuskerk zijn de resten gevonden van een preromaans zaalkerkje van 4,5 bij 9 m. binnenwerks, met een muurdikte van 70 cm., te dateren rond 1000. Daaraan werd mogelijk korte tijd later aan de oostzijde een rechthoekig koor toegevoegd.48) Over dit kerkje heen werd een éénbeukige kerk van 6,5 bij 20,5 m. (schip) en 5,8 bij 9 m. (koor en apsis) gebouwd, met een muurdikte van 1,5 m. Mogelijk was deze kerk opgetrokken uit mergel, maar het kunnen ook veldkeien zijn geweest.49) Aan deze kerk werden weer enige tijd later twee zijbeuken aangebouwd. De kerk kreeg daarmee een andere vorm, maar het is niet te zeggen of dit een basilicaal- of hallenkerktype is geweest.50) De datering van het middenschip en de zuidelijke zijbeuk is onzeker, die van de noordelijke beuk (baksteen!) dateert uit de veertiende eeuw. De aflaatbrief uit 1298 zou dan mogelijk betrekking kunnen hebben op de bouw van een zuidelijke zijbeuk, die uit 1304 mogelijk op de noordelijke. In deze laatste brief is trouwens voor het eerst sprake van de patroonheilige: Sint Martinus. Of de gevonden restanten van de westtoren ook uit dezelfde tijd als de zijbeuken dateren, was niet vast te stellen.51)
In de stadsrekeningen wordt vanaf 1408 melding gemaakt van de bouw van een nieuwe kerk. De eerste steen daarvan wordt gelegd door pastoor Borrinck van Gelder in 1410 of 1411. Zes jaar later wordt de bovenbouw aanbesteed. Deze kerk, gotisch van vorm, is gereed in 1430 en wordt op 13 november ingewijd door de bisschop van Luik. Het grondplan is driebeukig, met transept en kan worden getypeerd als hallenkerk (de beuken zijn even hoog als het middenschip).52) Ook deze kerk wordt regelmatig uitgebreid: in 1438 het O.L. Vrouwekoor aan de noordzijde (nu Sacramentskoor) en in 1454 en 1457 aan de zuidzijde het H. Geestkoor (nu O.L. Vrouwekoor). Mogelijk heeft de aflaatbrief van 1458 betrekking op deze verbouwingen.53)

Vóór de kerktoren werd rond 1480 (maar mogelijk al veel eerder) door de stad een grote uitkijktoren gebouwd, bekend als de stadstoren,rustend op vier pilaren die uitliepen in gotische bogen. Deze toren stond zo'n twee meter vóór de kerktoren. Bovenop de 300 voet hoge toren werd een wachthuisje gebouwd.54) Bij de belegering door Margaretha van Oostenrijk (1511) werd de stadstoren zwaar beschadigd, maar ze bleef bestaan. In 1532 sloeg een zware aardbeving de zuidwestelijke pijler weg, maar nog steeds bleef de toren staan. Ook toen in 1747 het zoontje van de burgemeester door vallend gesteente werd gedood, werd niet besloten de toren af te breken. Pas in 1765 gelastten de Staten-Generaal tot afbraak van de stadstoren vanwege de verregaande bouwvalligheid. Dit karwei was in 1775 gereed. Eén van de pijlers bleef staan en is bij een uitbreiding van de kerk in het muurwerk opgenomen. Hierna werd de oorspronkelijke kerktoren verhoogd tot 160 voet.55) Intussen was de kerk in 1610 nog uitgebreid met een zuidkapel (de huidige doopkapel).56)

Onder leiding van architect Pierre Cuypers werd vanaf 1871 de parochiekerk gerestaureerd en uitgebreid. De torenspits werd gesloopt, verhoogd en bekroond met een steile spits met vier hoektorentjes. Vóór de toren werd een aparte neogotische ingangspartij gerealiseerd. Hiermee kreeg de kerk het bij vele oudere Venlonaren zo bekende uiterlijk.57)
Het werk van honderden jaren werd op 5 november 1944 teniet gedaan door een geallieerd bombardement. Daarbij ontstond brand in de Klaasstraat (Klaaskerk), dat door de harde wind oversloeg naar het Zusterklooster aan de Grote Kerkstraat en van daar naar de toren van de Martinuskerk. Brandende torendelen vielen op de daken van de beuken. Aan blussen viel niet te denken omdat de waterleiding van de stad kapot was. Het grootste deel van de kerk brandde daardoor uit; alleen enkele gewelven en muren bleven ongeschonden. Het uitwendige van de toren overleefde dit oorlogsgeweld, maar vuur, regen en vorst deden hun verwoestend werk, waardoor de toren zich bij een storm in oktober 1945 gewonnen moest geven.58)
In augustus 1946 werd een begin gemaakt met de herbouw van de kerk. De gewelven en dakconstructie waren geheel vernieuwd, in dezelfde stijl als voor de oorlog. Kerstmis 1948 kon ze weer in gebruik genomen worden. Drie jaar later werd de eerste steen gelegd voor de nieuwe toren, die eind oktober 1953 gereed kwam.59)

1.4 Openbaarheid
1.6 Citeertitel
1.7 Noten
Venlo, 31 augustus 2012
drs. M.J.J. Bergevoet, archivist
2 BESCHRIJVING VAN DE ARCHIVALIA
Afvoeren naar elders
Kenmerken
Datering:
1298 - 2011
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS

Archieven
© Copyright 2012  |  Gemeentearchief Venlo